Sylwetka

        Dramaturg i scenarzysta nazywany sowieckim Gogolem. Autor scenariuszy dwóch najsłynniejszych komedii radzieckich - "Świat się śmieje" i "Wołga, Wołga" - nie miał zabawnego życia.

Jego sztuki teatralne - "Mandat" (1924) i "Samobójca" (1928) - przedstawiające w krzywym zwierciadle rzeczywistość nowego komunistycznego państwa nie znalazły uznania władz. Pierwsza mimo sukcesu przedstawienia w reżyserii Wsiewołoda Meyerholda szybko zeszła z afisza, a na wystawienie drugiej nie pozwolono nigdy. Zakaz wydał osobiście Stalin, sztuka krążyła w drugim obiegu, ukazała się oficjalnie dopiero w 1987 r.

W 1933 r. podczas zdjęć do "Świat się śmieje" Erdman został aresztowany. Pretekstem były kuplety polityczne, które pisał z przyjacielem i scenarzystą Władimirem Massem. Ponoć jeden z nich Stalin usłyszał na Kremlu od jednego z aktorów. Edrman przyznał się do ich autorstwa i został zesłany na trzy lata, a jego nazwisko wycięto z czołówki "Świat się śmieje". Po uwolnieniu wrócił do łask, podczas wojny pisał libretta dla elitarnego Zespołu Pieśni i Tańca NKWD, gdzie pracowali inni wybitni twórcy radzieccy - kompozytor Dmitrij Szostakowicz i reżyser Jurij Lubimow. Po wojnie żył z pisania skeczy i librett operetkowych. Jego biografowie twierdzą, że dużo pił i przegrywał na wyścigach konnych. Zmarł w 1970 roku.

rom
Gazeta Wyborcza
30 czerwca 2004

mk