13 grudnia 2008 o godz. 17.30 odbędzie się uroczysta inauguracja nowej siedziby Opery Krakowskiej, długo oczekiwany w Krakowie gmach teatru muzycznego zostanie otwarty!
Przedstawieniem inaugurującym działalność w nowym gmachu będą Diabły z Loudun Krzysztofa Pendereckiego, który w tym roku obchodzi swoje 75-te urodziny.

Libretto Diabłów z Loudun, opracowane przez samego kompozytora, oparte zostało na kronikarskim opowiadaniu Aldousa Huxleya, ujętym następnie w formę scenicznego dramatu przez Johna Whitinga. Tekst libretta mówi o autentycznym wydarzeniu, głośnym i ponurym procesie w niewielkim francuskim miasteczku niedaleko Poitiers. Nie trudno jednak odnaleźć tu motywy i problemy aktualne w czasach znacznie bliższych. Nietolerancja, okrucieństwo, poniżanie człowieka i zbrodnia w imię bezdusznego fanatyzmu, walka o zachowanie godności ludzkiej wobec zorganizowanej nienawiści to tragiczne wydarzenia XX wieku. Nic dziwnego, iż taki temat zainteresował polskiego kompozytora. Pociągnęła go ciekawa postać i tragiczne losy Urbana Grandiera, który z duchownego, ceniącego elegancję, wytworność i wszelkie uroki życia, przekształca się w męczennika, aby ostatecznie urosnąć do rangi bohatera. Obok Grandiera w Diabłach Loudun występuje cała galeria wyrazistych, różnorodnych postaci, z dotkniętymi zbiorowym obłędem zakonnicami, rozhisteryzowaną, pełną tłumionych namiętności przeoryszą Joanną i sadystycznym egzorcystą, ojcem Barré, na czele. Dla oddania dramatycznej treści opery Krzysztof Penderecki posłużył się ogromnym aparatem wykonawczym i arcybogatym arsenałem środków techniki kompozytorskiej, od archaizujących gregoriańskich śpiewów chóru, po najnowocześniejsze sposoby wykorzystania głosów ludzkich i instrumentów. W całym dziele zaznacza się wyraziście niepospolite mistrzostwo kompozytora oraz zmysł dramaturgiczny, który widoczny był już przy kompozycji Pasji wg św. Łukasza.

Gospodarzem wielkiego otwarcia będzie Marek Nawara - Marszałek Województwa Małopolskiego. Swoją obecność potwierdzili m.in.: Bogdan Zdrojewski - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Elżbieta Bieńkowska - Minister Rozwoju Regionalnego, Jerzy Miller - Wojewoda Małopolski, Jacek Majchrowski - Prezydent Miasta Krakowa. Uroczystego poświęcenie nowego gmachu Opery Krakowskiej dokonana ks. Kardynał Stanisław Dziwisz.

Inauguracji działalności w nowym gmachu Opery towarzyszyć będzie wydanie albumu "…a w Krakowie jest Opera!". W wydawnictwie teksty m.in.: Prof. Jacka Purchli, Anny Woźniakowskiej, Jerzego Piekarczyka.

Krzysztof Penderecki (ur. 23 listopada 1933 w Dębicy) - współczesny polski kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny, przedstawiciel tzw. polskiej szkoły kompozytorskiej w latach sześćdziesiątych.
Wychował się w rodzinie o ormiańskich korzeniach. Początkowo uczył się grać na skrzypcach i pobierał lekcje kompozycji u Franciszka Skołyszewskiego. Następnie w latach 1955 - 1958 studiował kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej (obecnie Akademia Muzyczna) w Krakowie w klasie Artura Malawskiego. Międzynarodowy rozgłos przyniosły mu utwory o bardzo oryginalnej kolorystyce dźwiękowej, często wykorzystujące niekonwencjonalne techniki artykulacji (np. stukanie w deko instrumentów smyczkowych). Taka technika kompozytorska otrzymała miano sonoryzmu,
a reprezentują ją m.in. utwory takie jak Ofiarom Hiroszimy - tren, Polymorphia, De natura sonoris. W tym stylu skomponowana jest również Pasja wg św. Łukasza.

Kompozytor w niebanalny sposób realizował postulaty ówczesnej awangardy. Jednym z nich był "aleatoryzm niezamierzony", polegający na niedokładnym zapisywaniu partytur. Wprawdzie ogromnie utrudniało to wykonania i z powodu protestów wykonawców w późniejszych wydaniach kompozytor zezwalał na zapisywanie nut w konwencjonalny, precyzyjny sposób (uzmysławia to pierwsze i późniejsze wydania Pasji wg św. Łukasza), lecz sama koncepcja stanowiła wyraźne usprawnienie procesu zapisywania złożonych partytur na ogromne obsady wokalno-instrumentalne i pozwalała szybciej realizować kolejne zamówienia.

U progu lat 70. XX w. kompozytor porzucił technikę sonorystyczną, coraz częściej komponował tonalnie, orkiestrując w stylu niemieckiej muzyki symfonicznej z końca XIX stulecia (Symfonia wigilijna). Zarzucano mu więc, że "zdradził awangardę", ale ten styl znalazł aprobatę szerokiej publiczności. W Polsce specjalne zainteresowanie budziły w latach osiemdziesiątych utwory nawiązujące do wydarzeń politycznych, z których powstało 'Polskie Requiem'.

W 1996 roku Krzysztof Penderecki skomponował Siedem Bram Jerozolimy na zamówienie miasta Jerozolimy z okazji jubileuszu 3000 lat Świętego Miasta; prawykonanie miało miejsce
w Jerozolimie 9 stycznia 1997 roku, a pierwsze wykonanie w Polsce odbyło się w Warszawie
14 marca 1997 roku.

Kompozytor w oryginalny sposób konstruuje swoje wieloczęściowe utwory. Najpierw powstaje jedna lub kilka części, następnie dołącza do nich następne. Tym sposobem każdy utwór może być wielokrotnie prezentowany w wersji premierowej, co ma niebagatelne znaczenie w praktyce koncertowej. Najdłużej powstawało w ten sposób Polskie Requiem, obecnie w trakcie przedłużania jest VIII Symfonia, której początkowa wersja zamówiona została na otwarcie Filharmonii w Luksemburgu i tam wykonana w 2005.

Skłonność do usprawniania procesu twórczego, której pierwszym przejawem był aleatoryzm niezamierzony skłoniła Pendereckiego do przeniesienia do muzyki tradycję znanej w przeszłości w środowisku malarzy, a polegającej na tym, iż mistrz przyjmuje zamówienia i koordynuje pracę, natomiast uczniowie wykonują konkretne zadania, takie jak adaptacja utworu na kolejne obsady, albo rozwinięcie pomysłów naszkicowanych przez mistrza.

W 2005 roku kompozytor został odznaczony przez Prezydenta RP Orderem Orła Białego.

Opera Krakowska, "Diabły z Loudun"
REALIZATORZY:
Kierownictwo muzyczne Andrzej Straszyński
Reżyseria Laco Adamik
Scenografia Barbara Kędzierska
Kostiumy Magdalena Tesławska
Przygotowanie chóru Marek Kluza

OBSADA:
JOANNA Ewa Biegas/Magdalena Barylak
CLAIRE Julia Przyborowska (gościnnie)/Maria Lenart (gościnnie)
GABRIELLE Karin Wiktor-Kałucka/Izabella Matuła (gościnnie)
LOUISE Bożena Zawiślak-Dolny/Joanna Dobrakowska (gościnnie)
PHILIPPE Katarzyna Oleś-Blacha/Marta Brzezińska (gościnnie)
NINON Agnieszka Cząstka/Anna Borucka (gościnnie)
GRANDIER Artur Ruciński (gościnnie)/
Leszek Skrla (gościnnie)/Stanisław Kierner (gościnnie)
OJCIEC BARRÉ Przemysław Firek/Janusz Borowicz (gościnnie)
BARON de LAUBARDEMONT Adam Zdunikowski/Adam Sobierajski
OJCIEC RANGIER Volodymyr Pankiv/Bogdan Kurowski (gościnnie)
OJCIEC MIGNON Imeri Kawsadze/Janusz Dębowski
oraz Orkiestra, Chór i Balet Opery Krakowskiej
Światowa prapremiera: Hamburg, 20 czerwca 1969 roku
Prapremiera polska: Warszawa, 1975 rok

Monika Brzegowska
Materiały Opery
4 grudnia 2008

Stowarzyszenie Teatralne "Tespis"