21.03-28.03.1999r.

Slezske Divadlo w Opavie
Edmond Rostand "Cyrano de Bergerac"

Edmond Rostand
Cyrano de Bergerac

Przekład: Jaroslav Vrchlický,
adaptacja: Bedřich Jansa i Marie Procházková,
reżyseria: Bedřich Jansa,
scenografia: Ladislav Vychodil

Bardzo znaną i chętnie wystawianą sztukę Rostanda, dodatkowo spopularyzowaną przez doskonałe ekranizacje (José Ferrer w filmie M. Gordona w 1950 r., Gerard Depardieu w filmie J. P. Rappenau z 1990 r.) i adaptacje telewizyjne, obejrzeć możemy w ciekawej inscenizacji zrealizowanej przez Teatr Śląski w Opawie (Slezské divadlo v Opavě) z okazji gościnnego występu tego teatru w Zabrzu w związku z II Festiwalem Teatrów Dramatycznych. Opawska inscenizacja powstała dla uczczenia 130. rocznicy urodzin autora i 80-lecia jego śmierci.

Edmond Rostand, poeta i dramatopisarz, autor pisanych wierszem sztuk teatralnych nawiązujących do tradycji teatru romantycznego i wyróżniających się wyjątkowymi walorami scenicznymi, urodził się 1 kwietnia 1868 r. w Marsylii, w rodzinie poety i pisarza, studiował prawo w Paryżu, ale już jako 22-letni młodzieniec opublikował pierwszy tom poezji (i ożenił się z poetką, Rozamundą Gérard). Utwory dramatyczne, które pisał, cieszyły się ogromnym powodzeniem i wystawiane były na scenie Comedie Francaise. Ogromny sukces Samarytanki, w której tytułową rolę grała Sara Bernhardt (1897) sprawił, że najsławniejszy aktor tamtych lat, Coquelin, poprosił Rostanda o utwór, w którym mógłby zagrać główną rolę. Tak powstał Cyrano de Bergerac, "komedia heroiczna", będący teatralną sensacją końca wieku, którego premiera odbyła się 28 grudnia 1897 r. w Theatre de la Porte Saint Martin. Coquelin odniósł wielki sukces, niektórzy krytycy zaś uznali Cyrana za największe wydarzenie w dziejach francuskiego teatru. Sztuka Rostanda błyskawicznie dotarła do wszystkich krajów europejskich i zapewniła autorowi trwałe miejsce w historii literatury i dramatu. Następne utwory, które wyszły spod pióra doskonałego dramatopisarza, również cieszyły się wielkim powodzeniem, wśród nich słynne Orlątko (1900). Rostand zdobywał coraz większą sławę, został członkiem Akademii Francuskiej, odbywał rozliczne podróże, ale też nękany był przeróżnymi chorobami, które przyczyniły się do jego przedwczesnej śmierci.1

Bohaterem sztuki jest Hector Savinien Cyrano de Bergerac (1619-1655), postać niesłychanie barwna, dzielny żołnierz i najznakomitszy szermierz Paryża, który posługiwał się piórem z równą biegłością jak szpadą (studiował w słynnym kolegium Beauvais w Paryżu, później w Lisieux, gdzie słuchał wykładów Gassendiego), tworząc ciekawe utwory sceniczne, pisząc listy filozoficzne i interesujące powieści z zakresu utopii fantastycznej (Podróż na Księżyc).

Współczesny Moliera (z którym dobrze się znał), La Fontaine'a i Pascala. Bohater wielu romantycznych przygód, zmarł po długiej chorobie, będącej z jednej strony wynikiem dokonanego nań zamachu, z drugiej - efektem nierozważnych przyjaźni z dziewczynami z paryskiego półświatka.

Przedstawienie reżyseruje Bedřich Jansa, tytułową rolę odtwarza Petr Houska, Roxaną jest Kamila Srubková. Autorem przekładu na język czeski (1899), wysoko cenionego przez samego Rostanda, jest Jaroslav Vrchlický. (Dla przypomnienia: na język polski dramat Rostanda przełożyła Maria Konopnicka wraz z Włodzimierzem Zagórskim w 1898 r., w następnym roku przekładu dokonał Jan Kasprowicz.)