Iwona Burdzanowska / AGENCJA GAZ Lubelska inscenizacja sławnego dramatu Tadeusza Różewicza, odbieranego jako jednej z najbardziej kontrowersyjnych polskich sztuk, jest nieco odmienna od wersji literalnej i wskazówek autora w didaskaliach. |
Na bok odłożono m.in. te fragmenty tekstu, które wikłają widza w spory wokół "podziemia" AK i NSZ. Co zostało? Oglądamy przede wszystkim to, co las - symbol izolacji, ukrywania się i walki o byt - czyni z człowieka. W taki las zmienia się czasami współczesne społeczeństwo. Ów las jest zdolny otworzyć w ludziach zło, pozbawić ich człowieczeństwa, odebrać im twarze (nie widzimy twarzy "leśnych ludzi" zakutanych w łachmany i szmaty), zlepić postacie w konwulsyjną masę. Jakiż może być punkt jasności w mroku leśnej nocy: komendant i jego rozkaz, miłość, ojczyzna, Bóg? Kto jest ofiarą: prosty Waluś, rozstrzelany za ograbienie gospodarza, czy ci, którzy go w ten nieludzki świat wysłali i teraz go sądzą? Znakomicie i oryginalnie zabudowali przestrzeń sceny reżyserzy Witold Mazurkiewicz (Teatr Provisorium) i Janusz Opryński (Kompania Teatr). Ograniczyli ją kikutami czterech sosen. Sosny noszą też aktorzy - zamiast plecaków. Niektóre postacie usunięto, inne przemawiają np. przez tubę gramofonu. Skrzy się od inscenizacyjnych pomysłów, nawet zapach smażonej wątróbki jest tu na usługach reżyserów. Czwórka aktorów, podobnie jak w dotychczasowych spektaklach lubelskiego tandemu, gra niczym teatralna maszynka, cieleśnie, fizycznie, organicznie. Nie jest przesadą, jeżeli nazwiemy te role kreacjami, a lubelską realizację "Do piachu" wysoce dojrzałą i znaczącą dla polskiego dramatu. Grzegorz Józefczuk |
