POLONICA I ZAGRANICA
___________________________________________________________________________
Kafka po węgiersku
W ramach łódzkiego festiwalu "Nowy mówi językami" zaprezentujemy 28 i 29 listopada Teatrze Nowym spektakl "Zwariowałpoczymupadł" w reżyserii Viktora Bodo Przedstawienie nie jest adaptacją Procesu Franza Kafki. I nawet jeżeli fabuła w pewnym sensie opiera się na powieści, to wszystkie sceny zostały przez nas zmodyfikowane tak, by przybliżyć je nam i współczesnemu widzowi. Naszą intencją było także stworzenie czegoś nowego. Józef K. zostaje aresztowany. Początkowo sądzi, że to wynik głupiego żartu, który koledzy spłatali mu z okazji urodzin. Punktem zwrotnym całej historii jest moment, w którym zdaje sobie sprawę, iż nic nie jest takie, jak sobie wyobrażał. Osądzający go tajemniczy trybunał, jego własne obsesje, a w końcu kobiety, które chcą mu pomóc… Wszystko to coraz bardziej zmusza go do walki, której nie może wygrać, ponieważ nawet nie wie, przeciw komu i dlaczego musi walczyć. Józef K. czyni ogromne wysiłki w kierunku uwolnienia się z absurdalnej sytuacji, w której się znajduje. Paradoksalnie zagłębia się w nią coraz bardziej, by w finale być świadkiem swojej własnej egzekucji. Przybywa na nią kompletnie oszalały, śpiewając i tańcząc. Podobno sam Kafka wielokrotnie wybuchał śmiechem, kiedy czytał rękopis Procesu swoim przyjaciołom. Także więc i tu, w spektaklu, szaleńczy śmiech to wszystko, co może zrobić Józef K. Jednakże uciekając od niewolących go reguł i wyśmiewając je, potwierdza paradoksalnie ich istnienie. Jego jedyną szansą jest odejście z tego świata. Ale i w tych drzwiach czuwa straż. "Proces" Franza Kafki okazał się pasjonującym tworzywem. Znając dotychczasowe adaptacje materiału, z entuzjazmem przystąpiliśmy do pracy w przekonaniu, że nasza wersja ( Andrasa Vinnai i moja) będzie zupełnie inna, ponieważ my odczytujemy Kafkę zupełnie inaczej. Urzekła nas poetyka kafkowskiego świata, dramaturgia snu, stwarzająca pretekst do nieskrępowanego wplatania przeżyć zrodzonych z naszych niepokojów i własnej krytyki współczesności. "W naszej sztuce Józef K. zostaje pożarty przez mechanizmy obcego, ciemnego mocarstwa. Zostaje przemielony, jak wiele momentów, zdań i myśli, w maszynie do mielenia, która symbolizuje mechanizm egzekucji. Zanurzyliśmy się w świecie Kafki – listy, pamiętniki, notatki, powieści , dramaty i adaptacje filmowe. Najbliżej nam było do nowej koncepcji udźwiękowionej powieści w obrazach, a właściwie do tezy, iż materiał można odczytać w taki sposób aby podkreślić zawarty w nim humor i szaleństwo. Od strony reżyserii najbardziej interesowało nas przeplatanie poszczególnych form i stylów, konstruowanie scen onirycznych, szybkie , fimowe cięcia, nakładające się na siebie obrazy. Podobny sposób myślenia i wrażliwość artystyczna odtwórcy roli K., wyjątkowo utalentowanego aktora i muzyka Tamasa Keresztes, sprawiał, iż przerzucając się pomysłami i ładując nawzajem pozytywną energią, pomyślnie wspinaliśmy się z poziomu na poziom spektaklu. Dzięki wyjątkowej sprawności fizycznej Tamasa mogliśmy wykorzystać w spektaklu elementy tańca akrobatycznego. Teatr KJ oraz sam Gabor Zsambeki przywiązywał zawsze szczególną wagę do wszechstronnego muzyczno-ruchowego rozwoju aktorów, także w zakresie wiedzy i władzy nad słowem, co przydało nam się bardzo w pracy, otwierając nowe drzwi, możliwości a nawet potrzeby. Mroczny świat kafkowski przyprawiliśmy kolorowymi, rozedrganymi elementami kabaretowymi. Starałem się nadać spektaklowi takie tempo, żeby wyraźnie było widać jak szaleństwo coraz gwałtowniej i szybciej pochłania Józefa K. i jak stopniowo staje się trybem machiny. „Zwariowałpoczymupadł” to efekt prawdziwie zespołowej pracy. Rzadko rodziła się w moim życiu tak swobodna, tak energiczna gra zespołowa. I od tego czasu takiej właśnie szukam." Viktor Bodo Nagrody o teatrze: Katona József Színhaz jest najbardziej znanym teatrem węgierskim. To teatr państwowy finansowany głównie przez miasto Budapeszt. Jako niezależny zespół teatralny Katona powstał w 1982 roku, niejako wydzielając się z Narodowego Teatru w Budapeszcie pod dyrekcją Gábora Székely i artystycznym przewodnictwem Gábora Zsámbéki’ego. Od 1989 roku głównym dyrektorem Katony jest Gábor Zsámbéki, głównym reżyserem Gábor Máté, a reżyserami współpracującymi Tamás Ascher i Péter Gothár . Debiutowali w Katonie Viktor Bodo, Arpad Schiling i Andor Lukáts – reżyserzy młodego pokolenia, których inscenizacje regularnie pojawiają się w repertuarze Katony. Katona Jozsef Szinhaz ma silne powiązania międzynarodowe i jest członkiem – założycielem Unii Teatrów Europejskich. Zespół regularnie odbywa zagraniczne tournee – do rej pory występowali w ponad sześćdziesięciu miastach całego świata od Paryża do Chicago, od Londynu do Bogoty, od Mediolanu do australijskiej Adelajdy. Spektakle i artyści Katony wielokrotnie otrzymali ważne międzynarodowe nagrody. Teatr Kantona |
Oprac.M.O. |
|